Home

In elke aflevering wordt een spreekwoord van het schilderij 'De omgekeerde wereld' van Pieter Brueghel de jongere uitgekozen. Zo mogelijk sluit het spreekwoord aan bij het hoofdartikel.

Pieter Brueghel de Jonge (1564-1638) was een zoon van de schilder Pieter Bruegel de Oude. Toen hij vijf jaar oud was, stierf zijn vader. Pieter Brueghel de Jonge was in de leer bij de landschapschilder Gillis van Koninxloo. Breughel trouwde met de zus van zijn meester. De toevoeging van de H in de achternaam werd door de zonen van Pieter Bruegel de Oude gebruikt. De naam werd ook wel geschreven als Breughel.
Pieter Brueghel de Jonge werd meester in 1585. Hij ging toen landschappen, religieuze onderwerpen en fantasie-onderwerpen schilderen. Voor deze laatste schilderijen gebruikte hij vaak vuur en groteske wezens, waardoor hij de bijnaam "De Helse Breughel" kreeg. Hij was minder getalenteerd dan zijn vader en zijn broer Jan Brueghel. Hij moest het dan ook voornamelijk hebben van het kopiƫren van zijn vaders' werken. Hij werkte samen met Pieter Neeffs waarbij hij menselijke figuren toevoegde aan diens architecturale interieurs van kerken.

Spreekwoorden en zegswijzen zijn al eeuwenlang geliefd. Illustraties van spreekwoorden bestonden ook al lang. Pieter Bruegel de Oude speelde in op de populariteit hiervan en schilderde in 1559 zijn Spreekwoordenschilderij. In het atelier van zijn zoon Pieter Brueghel de Jonge ontstonden vele versies. Formaat en voorstelling komen in grote mate overeen. Waarschijnlijk werd in het atelier gebruik gemaakt van een gedetailleerde ontwerptekening van het werk van Bruegel de Oude. Toch zijn er kleine verschillen, zoals in het landschap, in de snit en de kleur van kledingstukken. 'De dwaasheid van de wereld', het oorspronkelijke schilderij is een olieverfschilderij uit 1559. Het schilderij toont ten minste 80 Nederlandstalige spreekwoorden en gezegdes zoals die toen in het taalgebruik voorkwamen. Sommige ervan worden tegenwoordig nog altijd gebruikt. Het schilderij wordt ook wel -Nederlandse spreekwoorden- genoemd. Dit schilderij is, voor zover bekend, het eerste grote werk gericht op het uitbeelden van spreekwoorden. Het meet 117 X 163 cm. Veel van de mensen op het schilderij vertonen karakteristieke kenmerken waarmee Bruegel in zijn werken dwaasheid benadrukt.
Het schilderij bevindt zich in het Staatliche Museen in Berlijn. 
Een kopie van zijn zoon is te zien in Het Frans Halsmuseum in Haarlem en van deze kopie zijn de spreekwoorden in 'Rondom de Wijkertoren' gebruikt.

 

Aflevering 1 Aflevering 41 Aflevering 81  
Aflevering 2 Aflevering 42 Aflevering 82  
Aflevering 3 Aflevering 43 Aflevering 83  
Aflevering 4 Aflevering 44 is niet van Brueghel Aflevering 84  
Aflevering 5 Aflevering 45 Aflevering 85  
Aflevering 6 Aflevering 46 Aflevering 86  
Aflevering 7 Aflevering 47    
Aflevering 8 Aflevering 48    
Aflevering 9 Aflevering 49    
Aflevering 10 Aflevering 50    
Aflevering 11 is niet van Brueghel Aflevering 51    
Aflevering 12 Aflevering 52    
Aflevering 13 Aflevering 53    
Aflevering 14 Aflevering 54    
Aflevering 15 Aflevering 55    
Aflevering 16 Aflevering 56    
Aflevering 17 Aflevering 57    
Aflevering 18 Aflevering 58    
Aflevering 19 Aflevering 59    
Aflevering 20 Aflevering 60    
Aflevering 21 Aflevering 61    
Aflevering 22 Aflevering 62    
Aflevering 23 Aflevering 63    
Aflevering 24 is niet van Brueghel Aflevering 64    
Aflevering 25 Aflevering 65    
Aflevering 26 Aflevering 66    
Aflevering 27 Aflevering 67    
Aflevering 28 Aflevering 68    
Aflevering 29 Aflevering 69    
Aflevering 30 Aflevering 70    
Aflevering 31 Aflevering 71    
Aflevering 32 Aflevering 72    
Aflevering 33 Aflevering 73    
Aflevering 34 Aflevering 74    
Aflevering 35 is niet van Brueghel Aflevering 75    
Aflevering 36 Aflevering 76    
Aflevering 37 Aflevering 77    
Aflevering 38 Aflevering 78    
Aflevering 39 Aflevering 79    
Aflevering 40 Aflevering 80